De Adelaar






Naar wandeling
01 - Monumentenroute dorp Voorst



01 - Monumentenroute dorp Voorst



Monumentenroute dorp Voorst

Vijf monumenten naast elkaar in het historisch hart van het dorp Voorst, namelijk de kerk, de kerktoren, de Olde Wehme, boerderij Groot Oerink en de oude basisschool. 

Bij deze route zijn ook twee 'speurtochten' gemaakt. Tijdens de wandeling langs de monumenten moet men zoeken naar details. Bij een foto van het monument hoort een foto van een detail. de ene speurtocht is wat moeilijker, de ander is ook met en voor kinderen goed te doen. Het detail kan een stukje van een hek zijn, een raam, deel van een luik, een gevel, versiering enz.

Om te downloaden: UItgangsdocument van Wim

Afstand:    km
Datum: 
Tijdsduur: 
Gem. snelheid:  km/uur

Wat er te zien is


De Adelaar

Camping De Adelaar is een mooie en gezellige boerderijcamping met apart camperveld gelegen in Voorst, in de bossen, maar ook de stad is goed bereikbaar. Naast de Brandrode runderen, een heel oud ras koeien, zijn er ook honden, poezen en konijnen te vinden. En soms ook nog lammetjes en schapen. Ook is er een mooie speelstal waar kinderen lekker kunnen spelen, extra handig als het weer zich niet van de beste kant laat zien.

Camping De Adelaar kan als uitvalsbasis van een aantal wandelingen dienen.

Delen van de zeer bijzondere boerderij zijn vermoedelijk 16de-eeuws. Het voorhuis heeft een puntgevel (noordzijde) en een Gelderse topgevel (zuidzijde). In deze laatste gevel bevinden zich twee wapenstenen. De Adelaar was één van de eerste boerderijen in de gemeente Voorst die in steen werd gebouwd. De hoeve hoort bij landgoed ‘Beekzicht’. 

Meer informatie over de camping op de website van de Adelaar


De Beer

Vanaf 1606, en misschien nog wel eerder, stond op deze plek al een herbergboerderij met de naam De Wagemanshofstede. Vanaf 1661 veranderde de naam naar ‘De (bonte) Beer’, een typische naam voor een herberg. De herberg ontwikkelde zich tot de belangrijkste herberg van Voorst. De locatie is in economisch opzicht zeer strategisch; de herberg-boerderij lag aan de Wippesteeg (nu Rijksstraatweg), onderdeel van de doorgaande weg tussen Apeldoorn en Zutphen. In 1870 werd de herberg gesloten en bleef de boerderijfunctie over. Het gebouw dat er nu staat is in ieder geval voor een groot deel gebouwd tussen 1700-1800, maar mogelijk dateren delen van het huis nog uit 1654. Onder het gebouw ligt nog een oude kelder.  De Beer is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


De Bongerd

Dit witgepleisterde landhuis is in 1877 gebouwd. Aan de rechterzijgevel is een houten serre geplaatst, aan de linkerzijgevel een aanbouw met een plat dak en een uitgebouwde poortachtige toegang. In de grote tuin van de voormalige kwekerij De Bongerd (=boomgaard) staat nog een kassencomplex met ketelhuis en een markante bakstenen schoorsteenpijp met daarop een ooievaarsnest. 

De plek waarop dit huis staat is een hele bijzondere plek. Ooit stond hier in de middeleeuwen de Hof te Voorst. De Hof was het centrum van een groot landgoed van het klooster Sint Salvador in Prüm. Dit klooster bezat namelijk tot 1609 veel boerderijen en landerijen in en rond het dorp Voorst. Vanuit de Hof werd het landgoed beheerd.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


De Keizershof

De voorzijde van deze boerderij heeft een markante hoge puntgevel. Het metselwerk dateert uit ca. 1740, en een aantal gebinten uit 1652-1653. De boerderij heeft meerdere namen gehad: Agneshofstede, Roskam(p) en vanaf 1732 De Keizershof. In het pand was korte tijd een herberg gevestigd. Ook heeft hier de Maire van Voorst gewoond. De boerderij is een rijksmonument.

Bron website gemeente Voorst,  Open Monumentendag 2016


De Olde Wheme

Deze voormalige pastorie (Olde Wheme=oude pastorie) is waarschijnlijk in 1602 gebouwd op de fundamenten van zijn afgebrande voorganger. Tegen de rechterzijgevel staat een veranda met siersmeedwerk. Het naastliggende koetshuis is uit 1846, toen een notaris het pand bewoonde. De pastorie is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


De Rageboom

De boerderij stamt uit 1800-1825. Dit rijksmonument bestaat uit twee achterhuizen naast en aan elkaar (die zie je vanaf de openbare weg) en een breed voorhuis voor de achterhuizen. Het huis is dus vierkant, maar heeft een U-vormig dak. De boerderijnaam werd voor het eerst in de historische geschriften vermeld in 1648, maar het is niet duidelijk waar de naam vandaan komt.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Dorpshuis

Deze voormalige Openbare School van Voorst, door de inwoners van Voorst aangeduid als "de oude school", doet tegenwoordig dienst als dorpshuis. Het eerste schoolgebouw van Voorst werd in 1784 of 1814 gebouwd en vervolgens diverse malen uitgebreid en gewijzigd. In 1908 werd de school vrijwel geheel vernieuwd tot de huidige verschijningsvorm. Het schoolgebouw is een gemeentelijk monument. In de 20ste eeuw is het pand intern verbouwd. In het dorpshuis kunnen consumpties genuttigd worden. Het schoolgebouw is een gemeentelijk monument.

Startpunt van de Open Monumentendag wandeling.

Bron website gemeente Voorst,  Open Monumentendag 2016


Enkstein

Dit witgepleisterd landhuis is in 1855 gebouwd. In de rechterzijgevel bevindt zich de ingang. Voor de ingang is een portiek met Dorische zuilen. Ook de dakkapel op het dak is versierd. Het landhuis maakte ooit deel uit van de buitenplaats Enkstein. Nu rest alleen het landhuis en de tuin eromheen. Het landhuis is een rijksmonument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.



Groot Oerink

De naam van deze boerenplaats werd al vermeld in 1326. Oerink was één van de 19 boerderijen in Voorst die vanuit de Hof te Voorst werden beheerd. De huidige boerderij is in 1882 herbouwd of verbouwd en vanaf die tijd werd de boerderij Groot Oerink genoemd. Naast en aan het achterhuis vast staat een landbouwschuur. Zowel de boerderij als de schuur zijn versierd met decoratieve windveren (daklijsten). De boerderij is een rijksmonument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Herenhuis

J. Linthorst ontwierp dit herenhuis in 1912 voor A. H. Hartsuiker. Het pand is mooi versierd met siermetselwerk in een gele kleur baksteen. In het gebouw heeft vanaf 1960 een poosje een winkel gezeten. Er was toen tegen de voorgevel een grote uitbouw geplaatst. Het herenhuis is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Kerk Voorst

In het jaar 893 stond er al een, vermoedelijk houten, kerk in Voorst, mogelijk gesticht door de abdij van Prüm. Waarschijnlijk was het een rechthoekig, houten bouwwerkje. Omstreeks 1150 liet de abdij van Prüm een stenen kerkgebouw met een toren bouwen. Het Romaanse bouwwerk was geheel opgetrokken uit tufsteen. Het bouwmateriaal werd per schip aangevoerd vanuit een tufsteengroeve aan de Rijn. Achter de kerk is nog goed te zien dat een arm van de IJssel een bocht maakte, zodat ter plekke het bouwmateriaal uitgeladen kon worden. De tufstenen fundering en de Romaanse toren bleven bewaard. Omstreeks 1350 werd op de tufstenen fundering een kerk in gotische stijl gebouwd. Voor de kerk staat een (levensvatbaar restant) van een linde, waaronder in vroeger tijd werd recht gesproken.

 In de kerk bevinden zich een fresco uit 1566, drie grafkelders en een Naberorgel uit 1843. In de toren hangen een grote en een kleine klok, beide gemaakt in de 17de eeuw door Gerrit Schimmel uit Deventer.

Bron: Routebeschrijving Kerkenpad Voorst door Natuurwerkgroep De Spaanse Ruiter


Kerkzicht

Deze villa met een T-vormige plattegrond stamt uit ca. 1840. Het bordes is gewijzigd, onder andere de trappen zijn verdwenen. Het smeedijzeren ornament in het bovenlicht, boven de deur, is een levensboom. Tegen de villa aan is een stalgebouw gebouwd. Het rijksmonument staat markant aan de Rijksstraatweg tegenover de Kerkstraat.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Klein Wiarda State

Deze villa uit 1910 is in een rijke eclectische stijl (mix van verschillende architectuurstijlen) ontworpen. Het ontwerp is van de Apeldoornse architect J.A. Heuvelink, in opdracht van de heer A. Mentz. Boven de balkondeuren bevindt zich een gevelsteen met de naam: Klein Wiarda State. Linksvoor in het pand is een afgeschuinde hoekpartij met een balkon en een gevelsteen met het jaartal 1910. De gevels van de villa zijn mooi versierd. De rechterzijgevel bevat de ingang en twee gebrandschilderde ramen. De villa is een rijksmonument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Locatie De Beele

De Beele is een orthopedagogisch behandelcentrum voor jongeren  in de leeftijd van 12 tot 21 jaar met een licht verstandelijke beperking en gedragsproblemen. De jongeren zijn afkomstig uit het hele land en hebben vaak een lange geschiedenis in de hulpverlening.

Vroeger was het een landgoed met landhuis. Het landhuis werd in 1971 tot op de kelders afgebroken. Alleen het toegangshek, een gemeentelijk monument,  aan de ingang van de  Beele uit ca. 1950 stamt nog uit de tijd van het landhuis.

Over het terrein van de Beele lopen diverse vrij toegankelijke wandelpaden.

Meer informatie op de website van de Pluryn.


Molen De Zwaan

De korenmolen de Zwaan verrees in 1904 naast een reeds bestaande stoommalerij. Voor de bouw werd gebruikgemaakt van een afgebroken molen uit het Groningse Uithuizen. In 1967 werd de molen gerestaureerd. In 1986 werd de molen eigendom van de Stichting Molen De Zwaan. Tussen 1989 en 1991 werd de molen gerestaureerd waarna hij regelmatig, met name 's zomers op zaterdagochtend, door vrijwillige molenaars in bedrijf wordt gesteld.

Bron: wikipedia: De Zwaan (Voorst)
Meer informatie op de website van Molen de Zwaan


Ruimzicht

Uit 1917 dateert deze villa. Het huis is eveneens ontworpen door de Apeldoornse architect J.A. Heuvelink, nu in opdracht van mevrouw G.A. Brands Meijs. Het gebouw is gebouwd op de fundamenten van een voorganger. Op de eerste verdieping is een natuurstenen balkon en boven de balkondeuren is de tekst ‘19 RUIMZICHT 17’ geplaatst. Aan de rechterzijde bevindt zich een serre. De villa is een rijksmonument

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Tolhuisje

Voormalig tolhuisje, gebouwd tussen 1814-1827. Op de gevel is een bewegwijzering geschilderd met daarop de afstand in kilometers naar Zutphen (7,1), Deventer (9,6) en Apeldoorn (13,33). De huidige Rijksstraatweg was in die tijd de verharde rijksweg die van Apeldoorn naar Zutphen liep. Langs deze weg werd tot 1900 tol geheven. Dat betekent dat reizigers een bepaald geldbedrag moesten betalen om van de weg gebruik te maken. Hiermee werd het onderhoud van de wegen betaald. Nadat de tol werd opgeheven, verkocht de staat het gebouw aan het landgoed Beekzicht. Het tolhuisje is een rijksmonument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Voormalige onderwijzerswoning

Dit witgepleisterd dorpspand is gebouwd tussen 1850-1900. De linkerzijde van het pand heeft een rond 1900 aangebouwde houten erker. Het huis is bewoond geweest door de bekende onderwijzersfamilie Reicholt en is karakteristiek gelegen in de nabijheid van o.a. de kerk, de Olde Wheme (pastorie) en de (voormalige) school. De woning is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.


Voormalige pastorie en kerk

Dit gebouw werd gebouwd als een villa in 1847. Het pand is versierd met neo-classicistische (een architectuurstijl) versieringen. De villa werd gebouwd voor E. J. Middelbeek, hij was de zoon van een onderwijzer. Later woonden in het pand de artsen H. Wiggers en J. B. Vermijde. In 1896 kwam het geheel in bezit van de gereformeerde kerkgemeenschap van Voorst. Het naastliggende koetshuis werd verbouwd tot een kerkgebouwtje terwijl het huis functioneerde als pastorie. Het geheel ligt karakteristiek op een lichte verhoging, achter een bakstenen tuinmuurtje, aan een belangrijk kruispunt in Voorst. Het gebouw is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.



Voormalige T-Boerderij

Een T-boerderij, gebouwd door de eerste eigenaar/bewoner en metselaar Johan Carmighelt in 1889. Het nu witgeschilderde pand heeft o.a. hoekpilasters met gepleisterde motieven, een fries en siermetselwerk. De gevelindeling van het achterhuis is gewijzigd doordat de agrarische functie vervangen is door een woonfunctie. Het atelier annex winkel is ingericht met ambachtelijk en figuratief werk (schilder- en tekenwerk, keramiek). De boerderij is een gemeentelijk monument.

Bron routebeschrijving Open Monumentendag 2016.



Foto's